niedziela 3 marca 2024     Kunegunda, Maryna, Tycjan
eGorzowska - internetowy dziennik Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej
szukaj    szukaj szukaj
« powrót
Wyjątkowa gratka: Starowieyski w BWA
eGorzowska - 5795_RPeuPVlnuqrDQ7WJJJk.jpgW Galerii BWA od 25 stycznia do 1 marca będzie można oglądać prace Franciszka Starowieyskiego.

150 dzieł Franciszka Starowieyskiego zobaczymy w Galerii BWA. Wchodzą one w skład cyklu PRZYJAŹNIE PARYSKIE 1683-1693. Kolekcja A. i N. Avila. Poza rysunkami zostaną zaprezentowane również wielkoformatowe obrazy olejne. Wystawa sprowadzona do Polski i prezentowana przez Państwową Galerię Sztuki w Sopocie.

Franciszek Starowieyski polski plakacista, grafik, malarz, rysownik i scenograf, urodził się 8 lipca 1930 r. w Bratkówce koło Krosna. Zmarł 23 lutego 2009 w Warszawie. Podczas wojny z rodziną przeprowadził się do Krakowa. W latach 1949-1952 studiował malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w pracowni Wojciecha Weissa i Adama Marczyńskiego. Następnie studiował w ASP w Warszawie w pracowni Michała Byliny, gdzie w 1955 roku uzyskał dyplom. Wiele lat tworzył na przemian w pracowniach w Warszawie i w Paryżu.

Starowieyski był stypendystą Fundacji Kościuszkowskiej, wykładowcą Berliner Hochschule der Kunste i Europejskiej Akademii Sztuki w Warszawie. Był bohaterem filmu Andrzeja Papuzińskiego „Bykowi chwała” oraz zagrał w filmach Andrzeja Wajdy („Danton”) i Krzysztofa Zanussiego („Struktura kryształu”).

Uczestniczył w ponad 200 wystawach w kraju i za granicą, m. in. w: Austrii, Belgii, Francji, Holandii, Kanadzie, Szwajcarii, USA, we Włoszech. Był pierwszym Polakiem, któremu zorganizowano indywidualną wystawę w Museum of Modern Art w Nowym Jorku (1985). Zrealizował ponad 20 spektakli teatru rysowania w różnych miejscach świata. Za najbardziej udane uważał teatry w Wenecji, Paryżu, Spoleto, Sewilli i Chicago. Przygotował inscenizacje teatralne m.in. do „Ubu króla” dla Teatru Wielkiego w Łodzi.

Laureat wielu nagród, m.in.: Grand Prix na Biennale Sztuki Współczesnej w São Paulo (1973), Grand Prix za plakat filmowy na festiwalu w Cannes (1974), Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu w Paryżu (1975), Annual Key Award gazety "Hollywood Reporter" (1975/6), Nagrody na Międzynarodowym Biennale Plakatu w Warszawie i na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Chicago (1979/82). W 1994 roku artysta otrzymał Nagrodę "Złotej Maski" za scenografię do „Króla Ubu” Krzysztofa Pendereckiego w Teatrze Wielkim w Łodzi, a w 2004 Nagrodę Ministra Kultury w dziedzinie sztuk plastycznych.

Jean-Louis Ferrier
Śmierć Kronosa

Wyszliśmy z cywilizacji. Tak twierdził Marshall McLuhan, który u schyłku życia był wielkim pesymistą. Jego zdaniem świat, w którym funkcjonowanie elektronicznych mediów skutkuje ciągłym stresem, intelektualną erozją, nieznośną redukcją przestrzeni i czasu, przestał być cywilizowany. Opuściliśmy cywilizację. Czy też – co się sprowadza do tego samego – jeszcze do niej nie weszliśmy.
Owa huśtawka – i pustka – pomiędzy przeszłością, która już nie może istnieć, a przyszłością, której żaden zarys, jak wszystko na to wskazuje, nie pojawia się na horyzoncie, jest, jak sądzę, sednem malarstwa i myśli Franciszka Starowieyskiego. Odwracając cyfrę 9, wpisującą nasz wiek w tok historii, antydatuje on swoje dzieła, cofając się w czasie o trzysta lat: 1687, 1688, 1689, 1690… A także, aby tym mocniej podkreślić intencję zerwania z teraźniejszością, nierzadko ubiera je w tytuły łacińskie: „Lupus aeternitatis”, „Solis solitudo” czy greckie: „Śmierć Kronosa”, „Thanatos”. Starowieyskiego inspiruje figura serpentinata (układ postaci w silnym skręcie), disegno artificiale (obraz wytworzony przez umysł), concetto (wyobrażenie istniejące w umyśle artysty) oraz wszystkie wynikające z nich konsekwencje estetyczne, jak „terribilità” (siła wyrazu), w której odbija się, od manieryzmu po barok, jedno z najbardziej niesłychanych wcieleń sztuki europejskiej.
Choć Starowiejski wczepiony jest wszystkimi nerwami w epokę rozciągającą się od kartonów do „Bitwy pod Casciną” Michała Anioła poprzez Rosso, Bronzino, Giordano aż do „Drogi na Kalwarię” Rubensa, to nie przywiązuje wagi do tych podobieństw. Nie stara się ich naśladować z pozycji konserwatysty. Wzbudziłoby to zresztą tylko bardzo umiarkowane zainteresowanie.

Najgłębsza istota jego dzieła zasadza się na wskazaniu racjonalizmu jako, jego zdaniem, czynnika odpowiedzialnego za upadek duchowości.

Pojawienie się kartezjańskiego cogito jest na ogół przedstawiane jako decydujący krok dla wolnomyślicielstwa przeciwstawiającego się jarzmu średniowiecznej teologii, podczas gdy w rzeczywistości oznacza ono rozejście się naszego społeczeństwa ze światem nadprzyrodzonym. Racjonalizm nie jest uzasadniony ani racjonalnie, ani metafizycznie, ponieważ pozbawia człowieka tajemnicy. Do tego stopnia, że niejaki Wiliam James, twórca pragmatycznej filozofii z drugiej połowy XIX w., postuluje w jednej ze swoich książek istnienie na pograniczach kosmosu centrali duchowej; o książce tej nie wspomniał żadnemu ze swoich współczesnych, opublikowano ją po jego śmierci.
Manieryści pojawiają się w historii Zachodu w momencie, kiedy podstawa tradycyjnej zrozumiałości zaczyna pękać pod naporem nowoczesnych idei, rodząc w konsekwencji agnostycyzm, sceptycyzm… Sztuka Starowieyskiego wchodzi w grę w momencie, w którym owa podstawa całkowicie się rozpadła – w naszych ateistycznych czasach. To zarazem zbliża je i absolutnie rozdziela.

Ten fakt wyjaśnia owo rozdarcie Bytu przewijające się w całej twórczości artysty, w figura serpentinata, w jego obrazach; Bytu, który się skręca, rozkręca, zawija wokół samego siebie aż do przeobrażenia się w splątanych członkach ciała w kaskadę konwulsji, lub gdy disegno artificiale wczepia się swymi dziobami i pazurami w obraz rzeczywistości – w kwiaty, w zwierzęta, w ranione w ten sposób twarze. Znamienne z tego punktu widzenia jest jedno z jego płócien – „Niezidentyfikowany przedmiot seksualny”. Konwulsja płci, konwulsja zmysłów. Zbliżamy się tu do Giambattisty Marino, Akademii Carraccich, panseksualizmu bolońskiego, gdzie kamień i metal łączą się w ogniu uścisku żywiołów, którego miłosne jęki postrzega wrażliwe ucho w ryku burz. Tak u Starowieyskiego, jak i u Marina cała natura jest nieskończonym węzłem bezustannych uścisków i seksualnej pożogi. Zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku miłość objawia podwójne oblicze – upojenia i trwogi.

Być może odwrócenie mitów jest sprawą najistotniejszą w tym czerpiącym z różnorodnych inspiracji malarstwie.

Inne płótno Starowieyskiego, zatytułowane „Parka dziwi się własnej pracy”, odwołuje się do słynnej starożytnej legendy o trzech Parkach – Kloto, Lachesis i Atropos, zrodzonych nocą przez Ereba, ubranych w biel. Na rozkaz Zeusa nić życia miała być tkana na wrzecionie Kloto, odmierzana przez Lachesis i przecinana nożycami przez Atropos. Na obrazie Starowieyskiego pozostaje tylko pierwsza z nich: siedząca na ziemi Kloto, naga, otyła, o zdeformowanych członkach, zajęta robótką na drutach o nierównych oczkach, bez początku i bez końca, odcięta od boskiej harmonii.

Inny przykład: mityczne jajo będące dla barokowych „konceptystów” modelem kosmicznego porządku, jak na przykład w przedstawieniu Athanasiusa Kirchera, gdzie postać ludzka zamknięta jest wewnątrz elipsy i podpisana: Typus symphathicus Microcosmi cum Migacosmo. Tymczasem jajo powstające pod pędzlem Starowieyskiego ma nie tylko wypaczony owal, ale bardzo często najeżone jest, niczym narzędzie mordercy, kolcami. Od momentu wydania się na pastwę racjonalizmu ludzkość rozpada się w sensie metafizycznym – aż po rozregulowanie przeznaczenia, aż po wypaczenie kosmosu.

Mity, jak wykazał Jung, składają się z archetypów. Są to konfiguracje, bynajmniej nie poddane sile przypadku, w których widzi on formy a priori zbiorowej podświadomości, analogiczne do form a priori intelektu opisanych przez Kanta, które jednak zamiast funkcjonować według zasad logiki, działają irracjonalnie w strumieniu przemiennych obrazów. To pozwala nam pojąć, że Starowieyski, poddając deformacji niektóre z nich, po pierwsze odbiera je przeszłości, która, jak wie, nie może już ich pomieścić, a zarazem, przetwarzając je, stara się przerzucić pomost zrozumienia w kierunku niemożliwej przyszłości.

Taki jest, moim zdaniem, sens jego Teatru Rysowania, mającego dotychczas 14 odsłon – między innymi w Paryżu, Mulheim, Spoleto, w Telewizji Polskiej, począwszy od premiery w Świdwinie w 1980 r. Teatr Rysowania polega na tym, że w obecności widzów artysta rysuje i maluje przez kolejne dni ogromne kompozycje, ulegające ciągłym przemianom w trakcie procesu twórczego i w miarę rozwoju interakcji pomiędzy rysownikiem a osobami obserwującymi go przy pracy i dyskutującymi nad nią.
Za każdym razem pojawiają się kłębiące się bestie i postacie ludzkie, ulegające ciągłej przemianie w procesie, który można by opisać jako odwrócony ewolucjonizm, jak gdyby odwieczne prawdy były połączone z innymi, o których na razie można co najwyżej napomykać szeptem. Starowieyski ma zarazem dar jasnowidzenia i przerażania. Ma już wizję i szkice wstępne płócien, na których przedstawiony będzie sześcian o krawędzi 1 kilometra, zawieszony ponad równiną rozciągającą się wokół zamku w Janowcu, wzniesionego przez jednego z jego przodków. Ten kub o pojemności kilometra kwadratowego będzie w stanie do 1/3 swojej wysokości pomieścić wszystkie istoty ludzkie żyjące obecnie. Apokaliptyczna wizja końca cywilizacji... która jeszcze nie zdążyła zaistnieć.

Jean Louis Ferrier
Historyk sztuki
Krytyk dziennika „Le Point”

IW

Kliknij w wybrane zdjęcie aby powiększyć
wyjatkowa gratka starowieyski w bwa, zdjęcie 1/5

wyjatkowa gratka starowieyski w bwa, zdjęcie 2/5

wyjatkowa gratka starowieyski w bwa, zdjęcie 3/5

wyjatkowa gratka starowieyski w bwa, zdjęcie 4/5

wyjatkowa gratka starowieyski w bwa, zdjęcie 5/5


19 stycznia 2015 22:56, admin ego
« powrót
Dodaj komentarz:

Twoje imię:
 
Komentarze:


A ponoć w instytucji nic się nie dzieje???

Anonim_9664, 20.01.2015, 16:26, 89.228.143.132 ##

Serwis www.egorzowska.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy, które są wyłączną własnością ich autorów.

Uwaga taksówkarze
Komunikat dotyczący ważności licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie ... <czytaj dalej>
Smutny obraz infrastruktury transportowej północy województwa
Publikujemy fragmenty nadesłanego Stanowiska Zarządu Lubuskiej Organizacji Pracodawców z dnia 30.01.2024 r. w sprawie aktualizacji Strategii Rozwoju Województwa Lubuskiego 2030. Niestety, ... <czytaj dalej>
Ważne konsultacje. Kto pierwszy, ten lepszy
Konsultacje w sprawie Krajowego Systemu e-Faktur. Ministerstwo Finansów przedstawia harmonogram konsultacji w sprawie rozwiązań prawnych i funkcjonalności Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF). Konsultacje ... <czytaj dalej>
Do wzięcia niemal 40 mln euro
Północ Lubuskiego sięga po unijne wsparcie. Stawką jest blisko 40 mln euro. - To ostatnie spotkanie z cyklu, ale... ostatni będą ... <czytaj dalej>
Przeglądaj cały katalog lub dodaj swoją firmę
"Anbud" Andrzej Sosiński

ul. Nadbrzeżna 18 lok. 10, Gorzów Wlkp.
tel. 691 806 700
branża: Budowlane usługi - termoizolacja <czytaj dalej>
Agencja Rynku Rolnego w Warszawie Oddział Terenowy

ul. Sikorskiego 20 c, Gorzów Wlkp.
tel. 95 728 26 58
branża: Urzędy - pozostałe <czytaj dalej>

Edukacja alternatywna
Wczoraj Przemek Staroń wręczył ministrze Barbarze Nowackiej „Nie jesteś skazanx ... <czytaj dalej>
Ukryli je w żywności
KAS zatrzymała narkotyki. Były ukryte w pojemnikach z żywnością. Funkcjonariusze z ... <czytaj dalej>
Filiżanka kawy lub dwie
Czy wiesz, że filiżanka kawy może zdziałać więcej niż tylko ... <czytaj dalej>
Wybory nie tylko w kwietniu
W tym roku pójdziemy do urn więcej niż raz! Oprócz ... <czytaj dalej>
Kalendarium eventów
« marzec 2024 »
P W Ś C P S N
    
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
dodaj: imprezy@egorzowska.pl
Mała wielka sprawa
eGorzowska - adminfoto_hanna.jpg
Hanna Kaup:
Kultura nam się opłaca
Różnie można mówić o Gorzowie i na co dzień głosów narzekania nie brakuje, ale jeśli chodzi o kulturę, nie mamy się czego wstydzić. I choć jest wielu, którzy powtarzają, że ... <czytaj dalej>
Kto zdobędzie mural dla szkoły
Murale Pamięci „Dumni z Powstańców” to ogólnopolski konkurs dla szkół <czytaj dalej>
Między strachem a wolnością
„Między strachem a wolnością”. To temat konkursu, do udziału w <czytaj dalej>

aktualnie nie ma żadnej czynnej sondy
Robisz zdjęcia? Przyślij je do nas foto@egorzowska.pl
eGorzowska - dsc_0820.jpg
admin ego:
Dramat Andryki
Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” bchodzony jest 1 marca. W tym ... <czytaj dalej>
admin ego:
Taka wiosna
Wybraliśmy się wczoraj na rekonesans w nasze najbliższe lasy. Nie ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Filiżanka kawy lub dwie
Czy wiesz, że filiżanka kawy może zdziałać więcej niż tylko ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Wystarczą dane
Oszuści nie muszą wcale kraść portfela. Wystarczy, że zdobędą Twoje ... <czytaj dalej>
Blogujesz? Rób to lokalnie!
Wystarczy jedno kliknięcie w egoBlog
Masz problem?
Napisz do eksperta egoEkspert
Żadna sprawa nie zostanie bez odzewu. Daj znać na eGo Forum
Anonim_3739:
W PRL były sprawne połączenia wszystko było połączone i torami i pksami. To są zaniedbania jakies <czytaj dalej>
Anonim_3739:
Ale po co do Szczecina jak i myśli orzą bardzo sprawnie i szybko kursuje PKS.

Jak tam dojeżdżałem na egzaminy to w 50 minut byłem ju <czytaj dalej>
Marek z Rybakowa:
Dla Gorzowian ważniejsza jest elektryfikacja linii Krzyż - Kostrzyn i reaktywacja linii do Szczecina przez Myślibórz .Do Zielonej nie ma po co ... <czytaj dalej>
Anonim_3739:
Czy jest takie zapotrzebowanie pasażerów?
Czy tylko fani komunikacji kolejowej lobbują że by im sie takie coś marzyło?

Mieszkam <czytaj dalej>
Anonim_1513:
Nooo, rewelka!
Z.M.P. <czytaj dalej>
 
eGorzowska.pl - e-gazeta Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej