piątek 21 czerwca 2024     Alicja, Marta, Alojz
eGorzowska - internetowy dziennik Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej
szukaj    szukaj szukaj
Hanna Kaup BLOG

« powrót
Mit Matki Polki
Wyjęte z Internetu
eGorzowska - 13828_25P5ww8dBA8KRpknAVqW.jpgW staropolskim społeczeństwie wartość kobiet oceniano na podstawie ich płodności i zdolności do wychowania dzieci. Przez wieki ideał ten ewoluował, ale jedno się nie zmieniło – Polki, strażniczki narodowej tradycji, swoje główne zadania wypełniały na łonie rodziny. Jak długo utrzymał się ten stan rzeczy?

Macierzyństwo było w Polsce od wieków ogromnie cenione, co łączyło się z rozbudowanym kultem maryjnym. Najstarsza polska pieśń religijna powstała zapewne w XIII w. to słynna Bogurodzica, z którą szły do boju zastępy polskiego rycerstwa; obok podniety do walki spełniała ona rolę hymnu państwowego.

W życiu społecznym i politycznym ziem polskich ogromną rolę odgrywały kult Matki Bożej i liczne sanktuaria maryjne. Wśród nich główne miejsce zajmują Jasna Góra z cudownym obrazem czczonym tu od XIV w. i wileńska Ostra Brama zbudowana w latach 1503-1522 z wizerunkiem Matki Boskiej Królowej Miłosierdzia powstałym na przełomie XVI i XVII w. Wiara w szczególną opiekę Matki Bożej nad Polską umocniła się w tragicznych latach „potopu” szwedzkiego, czego wyrazem były śluby Jana Kazimierza złożone w kwietniu 1656 r. we Lwowie, w których ogłosił on Matkę Chrystusa Królową Polski.

Kobieta – przede wszystkim matka
W społeczeństwie staropolskim status kobiety we wszystkich grupach społecznych zależał w dużej mierze od wypełniania przez nią roli matki. Macierzyństwo stawiało kobietę na piedestale, sprawiało że była otaczana szacunkiem a nawet czcią. Pisarze staropolscy analizujący idealne wzory kobiecości podkreślają wiele zalet dobrej żony – pracowitość, posłuszeństwo i uległość, dbałość o zdrowie męża, umiejętność kierowania gospodarstwem, na czoło wysuwają jednak przede wszystkim fecunditas – płodność.

Najwyższa pochwała w poematach i kazaniach funeralnych to stwierdzenie, że niewiasta wydała na świat liczne potomstwo, czasem podkreśla się, że jej synowie to bohaterscy rycerze, senatorowie, starostowie, hetmani – słowem ozdoba Rzeczypospolitej. Jak stwierdzał w XVII w. dominikanin ojciec Hiacynt Mijakowski:

Dawna między politykami sporka, czym stan białogłowski najbardziej przysłużyć się może Ojczyźnie. Mężczyzna przysługuje się Ojczyźnie odwagą, dzielnością, mądrością, sercem, krwią i kosztem. Ale białogłowa nie wiem czym by Koronie zalecić się miała. Ta nie zasłuży się Ojczyźnie głową ani poradą, bo consilium mulieris est invalidum – napisał Arystoteles…

Nie przysłuży się szablą, mocą, odwagą, bo to infirmius vasculum mówi Pismo, słabiuchne naczynie, które raczej od Rzeczypospolitej ochrony i obrony potrzebuje niż się na jej obronę albo przysługę zeydzie.

Kobiece „zasługi”
Oczywiście były w starożytności mężne, waleczne niewiasty, takie jak Debora, Judyta i inne. „Ale mnie to nie bardzo uwadzi” – stwierdza ksiądz Mijakowski – „abym miał trzymać, że białogłowa takimi sposobami zasłużyć się może jako mężczyzna”. W rezultacie:

[…] ta jest białogłowa w Ojczyźnie znamienita, która fecunditatae et pia educatione takie potomstwo zostawuje, co to i konia w boju i stołek w pokoju godnie osięść potrafi, które i szable w potrzebie i głowy w radzie zażyć może i umie… Szczęśliwa Korona co takich matek ma dosyć.

Więc główna zaleta kobiety to płodność, liczne i dobrze przez nią wychowane potomstwo, zwłaszcza dzielni i mądrzy synowie, którzy służą Ojczyźnie rozumem i szablą. Jest to model pasywny, sama kobieta nic nie znaczy, nie jest w stanie przysłużyć się społeczeństwu. Tylko jako matka, rodzicielka następnej generacji poprzez cnoty swych dzieci zdobywa zasługi, staje się mulier virtutis, świecąc światłem odbitym od swego potomstwa. Wtórował dominikanowi Mijakowskiemu jezuita z Kalisza, ksiądz Aleksander Lorencowic dowodząc:

Apostoł św. Paweł o białejgłowie prawowiernej twierdzi, że zbawienie zjednać ma sobie przez rodzenie dziatek, byle starała się dobrym ćwiczeniem i nauką aby te dziatki statecznie trwały w wierze, miłości Bożej, czystości i trzeźwości. Zbawienie zasłuży sobie dobra matka dobrym dziatek wyćwiczeniem.

W rodzinie staropolskiej to głównie matka zajmowała się wychowaniem dzieci i to nie tylko córek, ale i synów. Więzi między matką a synami trwały często przez całe życie, była ona pomocnicą, najbliższym doradcą i najwyższym autorytetem. Świadczą o tym liczne źródła m.in. listy Marka Sobieskiego do matki Teofili z Daniłowiczów z początków XVII w., czy listy Jakuba Dunina do matki z początków XVIII w.

Matka Spartanka…
W wieku XVIII, stuleciu w którym nastąpiło zagrożenie a potem upadek polskiej państwowości, stereotyp Matki Polki podlega metamorfozie. Już Kościuszko wydał odezwę do kobiet (liczne poparły powstanie), w której nazywał je współobywatelkami i prosił o ofiary na rzecz Ojczyzny. W tym kierunku szły też głosy licznych reformatorów, takich jak Grzegorz Piramowicz czy Franciszek Bieliński.

Adam Czartoryski w wydanych anonimowo w r. 1782 „Listach Doświadczynskiego” wysuwał postulat wychowania dziewcząt polskich nie tylko na dobre żony, matki i gospodynie, ale na świadome obywatelki, na patriotki zorientowane w sprawach publicznych, oddane działalności dla dobra kraju. Franciszek Dionizy Kniaźnin, nadworny poeta Izabeli Czartoryskiej, tworzący w patriotycznej atmosferze Puław, napisał kołysankę pt. „Matka Obywatelka”, w której niewiasta pochylając się nad kołyską syna rozważa, kim będzie on w przyszłości i lęka się, aby nie został zdrajcą, który „krew braci rozleje”.

Źródło i więcej: https://twojahistoria.pl



26 maja 2024 18:02, admin ego
« powrót
Dodaj komentarz:

Twoje imię:
 
Absolutorium dla Prezydenta
Prezydent Gorzowa Wielkopolskiego Jacek Wójcicki otrzymał we wtorek (18 czerwca) absolutorium za wykonanie ubiegłorocznego budżetu Miasta. Za udzieleniem absolutorium głosowało ... <czytaj dalej>
O hierarchii miast w lubuskim
Prezentacja wyników badania hierarchii funkcjonalnej miast w Polsce, przeprowadzonego przez Obserwatorium Polityki Miejskiej i Regionalnej IRMiR, ze szczególnym uwzględnieniem Lubuskiego, ... <czytaj dalej>
Badają miejskie parkingi
Z samochodów i pieszo prowadzone są badania zajętości gorzowskich parkingów. Specjaliści z firmy SystemEG z Wrocławia, wyposażeni w kamizelki odblaskowe ... <czytaj dalej>
Piknik Europejski w Gorzowie
Zapraszamy do Gorzowa na Piknik Europejski! Świętujemy 20-lecie Polski w UE. Marszałek Województwa Lubuskiego Marcin Jabłoński zaprasza na kolejny piknik z ... <czytaj dalej>
Przeglądaj cały katalog lub dodaj swoją firmę
Żłobek Miejski nr 1

ul. Wróblewskiego 50, Gorzów Wlkp.
tel. 95 729 43 65
branża: Żłobki - publiczne <czytaj dalej>
"G'Power" Rafał Głażewski

ul. Zuchów 5, Gorzów Wlkp.
tel. 501 357 175
branża: Tworzywa sztuczne <czytaj dalej>

Kalendarium eventów
« czerwiec 2024 »
P W Ś C P S N
     
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
dodaj: imprezy@egorzowska.pl
Mała wielka sprawa
eGorzowska - adminfoto_hanna.jpg
Hanna Kaup:
Walka o Gorzów, czyli teatrzyk manipulacji
Jesteśmy po pierwszym spotkaniu w związku z propozycją zmiany nazwy Gorzowa Wielkopolskiego. Odbyło się w auli AJP przy obecności ok. 70-80 osób. Ponieważ w mediach społeczościowych trwa ożywiona dyskusja między ... <czytaj dalej>
Bez korzeni nie zakwitniesz
Archiwa Państwowe oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej zapraszają uczniów klas 4-7 <czytaj dalej>
Kto zdobędzie mural dla szkoły
Murale Pamięci „Dumni z Powstańców” to ogólnopolski konkurs dla szkół <czytaj dalej>

aktualnie nie ma żadnej czynnej sondy
Robisz zdjęcia? Przyślij je do nas foto@egorzowska.pl
eGorzowska - dsc_1560.jpg
admin ego:
Dlaczego Gorzów Wielkopolski
Warto mieć świadomość, co trzeba będzie zmienić w polskim prawie ... <czytaj dalej>
admin ego:
Związki Gorzowa z Wielkopolską
Jeszcze w sprawie przynależności Gorzowa do Wielkopolski. Ziemia na której był ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Bez makijażu?
5 maja obchodzimy Światowy Dzień Bez Makijażu, poświęcony promowaniu naturalnego ... <czytaj dalej>
admin ego radzi:
Alkoholowa mapa Polski
Ponad 95 tys. pijanych kierowców zatrzymała policja w 2023 roku. ... <czytaj dalej>
Blogujesz? Rób to lokalnie!
Wystarczy jedno kliknięcie w egoBlog
Masz problem?
Napisz do eksperta egoEkspert
Żadna sprawa nie zostanie bez odzewu. Daj znać na eGo Forum
Anonim_6967:
Grazia. To jest powracająca obsesja trwająca już kilkadziesiąt lat. . <czytaj dalej>
Anonim_4638:
Moje odczucia są zupełnie odwrotnie. "Żelbetonu", czyli zwolenników pozostania przy dotychczasowej nazwie (która nijak ma się do obecn <czytaj dalej>
Anonim_6819:
jak do młotków nic nie dociera <czytaj dalej>
Anonim_5148:
Zauważyliście, że ten gość powyżej zawzięcie dyskutuje z samym sobą :) <czytaj dalej>
Anonim_4245:
a kierunek bezpieczeństwo narodowe żeby po nim zostawac policjantem albo żołnierzem - to juz lepiej isc do szkólki policyjnej albo wojskowej i do <czytaj dalej>
 
eGorzowska.pl - e-gazeta Gorzowskiej Agencji Dziennikarskiej